Τζαβέλλας Γιώργος


tzabellas2
Γεννήθηκε το 1916 στα Εξάρχεια. Απόγονος της ηρωικής οικογένειας των αγωνιστών του 1821. Από μικρός έδειξε την κλίση του στην λογοτεχνία και το θέατρο.

Σε ηλικία 10 ετών άρχισε να γράφει τα πρώτα θεατρικά σκετς και λίγο αργότερα με μια ειρασιτεχνική μηχανή λήψης γύρισε τις πρώτες αυτοσχέδιες ταινίες. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών και στη διάρκεια του πολέμου έλαβε μέρος στο Αλβανικό μέτωπο. Σε ηλικία 20 ετών (1936) ευτύχησε να δει το πρώτο του θεατρικό έργο "Ο Κλέφτης της Καρδιάς μου" (που συνέγραψε με τον φίλο του Ν. Τσιφόρο) να ανεβαίνει από το θίασο Μακρή - Χαντά - Οικονόμου στο θέατρο Μακέδου. Την ίδια χρονιά άνοιξε τον κινηματογράφο "Ρουαγιάλ" στην οδό Πατησίων. Το 1946 ο θίασος Μυράτ - Λογοθετίδη ανέβασε στο θέατρο Κοτοπούλη - Ρεξ τη δραματική του κωμωδία "Το Παραμύθι του Φεγγαριού" και στη συνέχεια (1951) στράφηκε στην επιθεώρηση (Αθάνατος Ρωμιός, Η Γυναίκα με το Βέτο, Πάμε Πρίμα, Όλα τον Ανήφορο). Τέλος, το 1959 ανέβασε την κωμωδία του "Η Γυνή να Φοβήται τον Άνδρα" με το θίασο Λογοθετίδη στο Θέατρο Αθηνών.

Η μεγαλύτερη όμως προσφορά του, ήταν στο χώρο του κινηματογράφου. Παρά το ότι υπήρξε αυτοδίδακτος κατάφερε με το ταλέντο και την σκληρή δουλειά να επιβάλει πρώτος την "ελληνική ταινία" στην συνείδηση του δύσπιστου μέχρι την κατοχή ελληνικού κοινου. Σχεδόν όλες οι ταινίες του αποτέλεσαν ορόσημα στην εξέλιξη του ελληνικού κινηματογράφου. Η πρώτη του ταινία "Χειροκροτήματα" (1944) ήταν η πρώτη τεχνικά άρτια ταινία του Ελληνικού Κινηματογράφου και σηματοδότησε την αρχή της ανοδικής πορείας της εγχώριας παραγωγής. Η ταινία αυτή αργότερα απέκτησε μουσειακή αξία, γιατί σε αυτήν αποτυπώνεται για πρώτη φορά η μορφή του Ατίκ, ένος μεγάλου καλλιτέχνη της εποχής. Εκτός από το άψογο ντεκουπάρισμα, οι ηθοποιοί για πρώτη φορά κατέκτησαν την κινηματογραφική υποκριτική απλότητα, μακριά από την θεατρικότητα και τον στομφώδη τρόπο εκφοράς των διαλόγων που χρησιμοποιούσαν στις προπολεμικές ταινίες.

Με την τρίτη ταινία του, "Μαρίνος Κοντάρας" (1948), άνοιξε τον δρόμο στις ελληνικές ταινίες για τα διεθνή φεστιβάλ (Πρώτη ελληνική ταινία σε ξένο φεστιβάλ, Κνοκ-Λε-Ζουτ, Βρυξέλλες 1948). Η τέταρτη ταινία του, "Ο Μεθύστακας" (1950), έγινε η εμπορικότερη ταινία από καταβολής ελληνικού κινηματογράφου και έκανε το ελληνικό κοινό να προσέξει τις εγχώριες παραγωγές, που άρχισαν να κόβουν περισσότερα εισητήρια από τις ξένες. Για πρώτη φορά επίσης στο σενάριο μιας ελληνικής ταινίας παρουσιάζεται η γυναίκα χειραφετημένη να αγωνίζεται να βρει δουλειά για να επιβιώσει και όχι να βολεύεται με τον έρωτα ενός πλούσιου εγοστασιάρχη...

Με το "Σωφεράκι" (1953) επιβάλλει τον πρώτο σταρ του ελληνικού κινηματογράφου, τον Μίμη Φωτόπουλο που θα γίνει ο πιο περιζήτητος ηθοποιός της δεκαετίας του '50. "Η Ιστορία Κάλπικης Λίρας" (1955) ήταν η πρώτη σπονδυλωτή ταινία του Ελληνικού κινηματογράφου και η πρώτη ταινία που έκανε μεγάλη καριέρα στις αίθουσες του εξωτερικού.

Τέλος, η "Αντιγόνη" (1962) ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια μεταφοράς αρχαίας τραγωδίας στον κινηματογράφο.
Σκηνοθέτησε συνολικά 12 ταινίες και υπήρξε σεναριογράφος όλων του των δημιουργιών.

Τελευταία του δημιουργία ήταν η ταινία "Η Γυνή να Φοβήται τον Άνδρα" (1965) με τον Γιώργο Κωνσταντίνου και την Μάρω Κοντού σε ένα ρεσιτάλ ερμηνείας.

Αγωνίστηκε με θέρμη για την ανάπτυξη και την στήριξη του ελληνικού κινηματογράφου συμμετέχοντας στη σύνταξη του πρώτου νόμου για την εθνική κινηματογραφία, πρωτοστατώντας στο θεσμό του ΦΕΚΘ, και από τη θέση του πρώτου προέδρου του ΕΚΚ (1974).

Ο θάνατος της αγαπημένης του γυναίκας το Νοέμβριου του 1969 τον απομάκρυνε αρκετά από τα καλλιτεχνικά δρώμενα. Ο έρωτας με την γυναίκα του ήταν μεγάλος, ώστε όταν αυτή πέθανε, δήλωσε οτι μαζί με αυτήν πέθανε και ο κινηματογράφος. Μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1976, αφιερώθηκε στη συγγραφή της αυτοβιογραφίας του και την τακτοποίηση του κινηματογραφικού του αρχείου. Υπήρξε ο πρώτος "μεγάλος" σκηνοθέτης του ελληνικού κινηματογράφου.

πηγή: Δίτομη Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικός Κινηματογράφος 2005 Ελληνικά Γράμματα ISBN: 9604067761

Φιλμογραφία ως Σκηνοθέτης:

1944
ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΜΑΤΑ
1946
ΠΡΟΣΩΠΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ
1948
ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΟΝΤΑΡΑΣ (ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ, Ο)
1950
ΜΕΘΥΣΤΑΚΑΣ, Ο
1952 ΑΓΝΗ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ, Η
1952 ΓΡΟΥΣΟΥΖΗΣ, Ο
1953 ΣΩΦΕΡΑΚΙ, ΤΟ
1955
ΚΑΛΠΙΚΗ ΛΙΡΑ, Η
1956 ΖΗΛΙΑΡΟΓΑΤΟΣ, Ο
1958 ΜΙΑ ΖΩΗ ΤΗΝ ΕΧΟΥΜΕ
1961 ΑΝΤΙΓΟΝΗ
1965
ΓΥΝΗ ΝΑ ΦΟΒΗΤΑΙ ΤΟΝ ΑΝΤΡΑ, Η
Φιλμογραφία ως Σεναριογράφος:

1944 ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΜΑΤΑ
1946
ΠΡΟΣΩΠΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΑ
1948
ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΟΝΤΑΡΑΣ (ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ, Ο)
1950
ΜΕΘΥΣΤΑΚΑΣ, Ο
1952 ΑΓΝΗ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ, Η
1952 ΓΡΟΥΣΟΥΖΗΣ, Ο
1953 ΣΩΦΕΡΑΚΙ, ΤΟ
1955
ΚΑΛΠΙΚΗ ΛΙΡΑ, Η
1955 ΑΓΑΠΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΒΟΣΚΟΠΟΥΛΑΣ, Ο (ΙΙ)
1956
ΖΗΛΙΑΡΟΓΑΤΟΣ, Ο
1958 ΜΙΑ ΖΩΗ ΤΗΝ ΕΧΟΥΜΕ
1958 ΜΙΑ ΛΑΤΕΡΝΑ, ΜΙΑ ΖΩΗ
1961 ΑΝΤΙΓΟΝΗ
1965
ΓΥΝΗ ΝΑ ΦΟΒΗΤΑΙ ΤΟΝ ΑΝΤΡΑ, Η
1973 ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ